LEONARDO DA VINCI KİMDİR

15. yüzyıl İtalya için ünlü ressamların merkezi olmuştu. Bu yazımda size o yıllardaki ressamların pek çoğunu gölgede bırakabilmiş bir ressamdan bahsedeceğim: Leonardo Da Vinci.

Leonardo da Vinci hayatı ve eserleri hakkında bilgi almak istiyorsanız umarım yazım sizin için faydalı olacaktır 🙂 Leonardo da Vinci kimdir, diye soruyorsanız ve Leonardo da Vinci hayatı kısaca nasıldı diye merak ediyorsanız artık yazıya geçelim.

Leonardo da Vinci’ nin Ailesi ve Çocukluğu

Leonarda da Vinci, Ser Piero da Vinci ile bir köylü kadını olan Caterina’nın gayrimeşru çocukları olarak 1452 yılında dünyaya geldi. Babası aslında Floransalı bir kişizadenin oğluydu. Bir noter olan Ser Piero’nun işi de Floransa’daydı. Çocukluk dönemini babasının yanında geçiren Leonardo her zaman içinde bulunduğu dünyanın bilinmeyen yönlerini öğrenmek ve bunları ortaya çıkarmakla ilgiliydi.

Her ne kadar meraklı bir çocuk olsa da Leonardo’nun merakı çabuk geçiyor ve bir konu hakkında çalışırken kısa süre sonra onu bırakarak başka bir konuya geçiyordu. Bu merakları arasında musiki de vardı. Leonardo kısa sürede heveslendiği musiki için çeşitli çalgı aletleri çalmayı öğrendi. Birbirinden güzel besteler yapmaya bile başladı.

Ancak daha ilk öğrencilik zamanlarından beri benimsediği ve daha sonraları resim dünyasının da zeminine oturttuğu iki şey vardı: Matematik ve geometri. Henüz çok küçükken zamanının en ünlü matematikçilerinden sayılan hocası Benedetto dell’Abaco ile bir tartışmaya giren Leonardo, hocasının fikirlerini tamamen çürüttü.

Leonardo da Vinci ve Resim

Bunlar yaşanırken Leonardo resim de yapmaktaydı ve hatta kendisine en çok yakıştırdığı meslek de buydu. Babası Ser Piero da onun resimlerinden etkilenmiş olacak ki bir gün Leonardo’ dadan habersiz bir şekilde onun birkaç resmini, dostu Verocchio’ nun atölyesine götürür.

Andrea del Verocchio, Donatello’ dan heykel, Baldovinetti’ den resim dersleri almış ve pek çok önemli ressama öğretmenlik yapmış Floransalı heykeltıraş, kuyumcu ve ressamdı. Verocchio Leonardo da Vinci’nin karalamalarından o kadar etkilenmişti ki çocuğu kendisine getirmesi için Piero’ ya adeta yalvardı.

Bunun üzerine henüz 15 yaşındayken yeteneği ve zekâsı ile insanları büyüleyen Leonardo, ünlü hocası Verocchio’ nun yanına çırak olarak girdi. Bu sırada ‘İsa’ nın Vaftizi’ isimli büyük bir eseri yapmakla meşgul olan Verocchio, Leonardo’ ya ilk iş olarak, bu devasa tablonun sol üst köşesine bir melek çizme görevini vermişti. Tüm gün çalışan Leonardo en sonunda meleği çizmiş ve boyamıştı. Kasvetli, koyu renklerin hâkim olduğu tablo Leonardo’ nun yaptığı meleğin renkleri ile canlanmıştı. Andrea del Verocchio tablonun bu halini görünce Leonardo’ nun yeteneği karşında bir kez daha tutulmuştu.

Leonardo da Vinci İki Şeye Tutkundu: Tabiat ve Özgürlük

Verocchio’ nun yanında 4 yıl kalan Leonardo, tüm gün resim yapıyor ve akşam eve döndüğünde ise kendisini kitaplarına veriyordu. Kitaplara gömüldüğü bu saatlerde geometri, fizik ve felsefe ile uğraşıyordu. Bunlar dışında da Leonardo en çok tabiat ve özgürlük üzerine okuyordu. En çok önemsediği iki konu da bunlardı. Öyle ki, bir gün çok sevdiği ustası Verocchio’ ya ve üyesi olduğu Floransa Ressamlar Topluluğu’na veda ederek bağımsızlığını ilan etti.

Floransa sokaklarında gezerken kuşçulardan kafese konmuş kuşları satın alır ve onları özgürlüğüne kavuştururdu. Bu sırada da onların nasıl uçabildiklerini dikkatle izler ve hızlı karalamalar yapar ardından bunlar üzerine çalışırdı.

Leonardo da Vinci ve Eserleri…

Bu zamanlarda Leonardo’nun yaptığı resimler genelde yarıda bırakılan çalışmalardan oluşmaktaydı. 1494 yılında Milano Dükü Giovan Galeazzo ölmüş ve yerine Ludovico Sforza’ a geçmişti. Da Vinci’nin yeteneğinden haberdar olan Sforza, Leonardo’yu Saray hizmetine çağırdı. Leonardo’nun düke yazdığı cevapta, 9 maddede Leonardo fizikçi olarak teknik alanlarda başarabileceklerini sıralarken ancak onuncu maddede ressam, heykeltıraş ve mimar olarak da faydalı olabileceğini yazmıştı. Ancak bu yazı içerisinde musikiden bahsedilmese bile Leonardo, Milano Sarayı’na çalgıcı olarak girdi. Saray’a geldiği gün büyük bir törenle karşılanan Leonardo, okuduğu şiirler ve sazından çıkardığı eşsiz sesler ile tüm Milano Sarayı’nın kalbini fethetti. Bu sayede Leonardo artık her konuda, dilediği gibi çalışabilecekti. Saray’a geldiğinde ilk olarak İsa’ nın doğuşunu temsil eden bir kilise resmi isteği üzerine bir resim yaptı. Bu resim Ludovico tarafından oldukça beğenildi ve hemen İmparatora gönderildi.

Belki bu yazıyı da beğenebilirsiniz :)  PAN' IN LABİRENTİ

Bu yıllarda Leonardo ayrıca Madonna, Kayalar Bakiresi, Son Taam, Cecilia Gallerani ve Bir Çalgıcı portresini yapmıştı. Santa Maria della Grecia Kilisesi için hazırlamakla görevlendirildiği Son Taam tablosundaki bütün Aziz başlarını bitirdikten sonra sıra İsa’ ya gelince Mesih’ e layık olan ifadeyi veremeyeceği kaygısı ile resmi bitiremedi.

Ancak Leonardo aslında Milano’ ya Birinci Sforza Dükü Francesso’ nun bir heykelini yapmak için çağrılmıştı. Bu heykel, Ludovico’ nun babasını at üstünde gösteren 4 insan boyunda muhteşem bir heykel olacaktı. Ancak bu heykel için bilinen tek şey, Leonardo’ nun üzerinde uzun müddet çalıştığı halde bitiremediğidir. Bazı iddialara göre, heykelin bitirilememesinin sebebi, dökümü için lazım olan tunç madeninin bulunamamış olmasıdır. Çünkü o sıralarda Milano savaşa hazırlanmaktaydı ve bu nedenle tophanelere tunç yetiştirilmek zorundaydı.

Nitekim Ludvico’ yu tahtından indirmek için Fransa Kralı Louis bir ordu ile yaklaşmaktaydı. Heykelin bitmekte olan çamurdan kalıbı ise Fransızların Milona’ ya girmesi ile paramparça edildi. Bu sırada Leonarda, sakladığı küçük bir balmumu örneğini ise daha sonraları Atların Anatomisi isimli eserine örnek olarak işledi.

Leonardo da Vinci ve Anatomi

Leonardo da Vinci’ nin anatomi ile ilgili araştırmaları, zamanın en ünlü anatomi hocası olan Marcantonio della Torre ile tanışmasıyla başlar. Ünlü anatomi hocası ile birlikte Leonardo, İnsan Anatomisi’ ni hazırladı. Bu kitap için Leonardo’ nun kırmızı tebeşir ile çizdiği eskizler, tıp tarihinin ilk anatomi resimleridir. Kadın ve erkek insan iskeletini, sinir dokularını ve adaleleri mükemmel şekilde gösteren bu karalamalarda sağdan sola olmak üzere değişik yazılar yazılmıştır. Leonardo’ nun sol eli ile yazdığı bu yazıları okumak için bir ayna kullanmak gereklidir. Zira sol eline de tam manasıyla hâkim olan ressam, sağ eli yorulduğu zaman aynı mükemmellikle sol elini de kullanabilmekteydi.

Leonardo da Vinci’ nin İnsan Anatomisi çizimleri

Marcantonio della Toree ile tanışmasının ardından Leonardo, birlikte İlahi Tenasüp isimli eseri çıkaracağı, tanınmış bir matematikçi olan Luca Pacioli ile tanıştı. Bu kitap için yapılan çizimler Leonardo’ nun geometri konusundaki bilgisinin ne kadar derin olduğunun en belirgin örnekleridir.

Leonardo da Vinci ve Salai’ nin Hikayesi

Leonardo, işgal altındaki Milano’ da Giacomo Salai adında on yaşında bir çocukla tanıştı. Bu altın sarısı, lüle lüle saçlı çocuk şirin olduğu kadar kötü huyluydu. Leonardo buna rağmen çocuğu yanına çırak olarak aldı ve yirmi yıl boyunca ona sanatın bütün inceliklerini öğretti. Daha sonra ünlü bir ressam olan olan Salai, Leonardo sayesinde cemiyette itibar gören bir insana dönüştü.

1949 yılında çırağı Salai ile Milano’ yu terk eden Leonardo, ölümüne kadar sürecek seyahatine başladı. Önce Kontes Isabella d’Este’ nin portresini yapmak için Mantua’ ya uğradı, oradan Venedik’ e geçti. En sonunda 24 Nisan 1500 tarihinde çocukluğunun geçtiği Floransa’ ya döndü.

St. Anne, Meryem ve İsa Tablosu

O sıralarda, Meryem’ i İsa ile birlikte gösteren büyük bir kompozisyon fikri ile meşgul olan Leonardo, rahipler tarafından bir eve yerleştirildi ve her istediği yapıldı. Gece gündüz çalışmaları sonucunda da St. Anne, Meryem ve İsa isimli ünlü şaheseri ortaya çıktı. Yine ünlü eserlerinden birisi olan Genevra Benci’ nin Portresi de bu dönem de ortaya çıkmıştı. Bu eserleriyle Leonardo, dini resimlere ilk defa beşeri bir unsur katmıştı. Meryem’ in yüzüne yerleştirdiği annelere özgü saf ve fedakâr ifade tüm Floransa’ yı etkilemişti.

Belki bu yazıyı da beğenebilirsiniz :)  SÜRREALİZM Bölüm 1: Dada Hareketi ve M. Duchamp
Leonardo da Vinci’ ye ait St. Anne, Meryem ve İsa eseri

Aynı dönem Cesare Borgia’ dan teknik uzman olarak emrinde çalışması için bir teklif alan Leonardo, teklifi hemen kabul etti. İmparatorun emrinde çalıştığı on ay boyunca pek çok eyaleti dolaşıp şehirlerin haritalarını çizdi. Bu dönemde yaptığı çalışmalar, kartografi ilminin temelini attı.

Mona Lisa Tablosu

Floransa’ ya döndüğünde ise sanat dünyasının en büyük eseri olacak olan Mona Lisa’ yı yaptı. Francesco del Giocondo adlı kişizadenin isteği üzerine eşi Mona Lisa’ nın resmini yapmaya başlayan Leonardo tam 4 yıl boyunca portre için çalıştı. Eserini tamamladığında ise Yunan tanrıçalarının ilahi güzelliği ile birleşmiş Ortaçağı’ ın mistik havası içindeki bu tablo ile herkesi büyüledi. Mona Lisa, hala milyonlarca insanı, sergilendiği Louvre Müzesi’ ne çekmeyi başarıyor. Tabiatı büyük bir dikkatle inceleyen Leonardo bu eserinde de tüm titizliği ile tabiatı gözler önüne sermiştir.

Saçlar, göz kapakları, ten rengi, ağız kıvrımları ve daha pek çok ayrıntı tabiatı gözlemleyen mükemmel bir zekânın ve yeteneğin ürünü olarak bu tabloda yer almaktadır. İlk ustası Verocchio’ nun üzerindeki etkileri de yine bu resimde görülmektedir. Resmin arka planındaki bir sualtı kayalıklarını andıran âlemde ve resme hâkim olan yeşil renklerde bu etki ortaya çıkmaktadır.

Eserde hedef tuttuğu esrarengiz tebessümü yapabilmek için ise Leonardo Mona Lisa’ nın daima neşeli olması için uğraşmıştır. Bunun için atölyesine zaman zaman çalgıcıları ve oyuncuları davet etmiştir. Leonardo bu dönemde ayrıca anatomi çalışmaları için morglara gitmiş ve burada da insan bedeninin ölümle birlikte kaplandığı donuk, ürpertici mavi renkle tanışmıştır.

Leonardo da Vinci ve Michelangelo

1513 yılında Kardinal Giuliano da Medici, kendisini Roma’ ya davet etti. Daveti kabul eden Leonardo Roma’ ya vardığında optik alanı ve boya kimyası ile ilgilendi. Yine bu dönemde sırrını kimseye vermediği ve kendi resimlerini muhafaza etmek için kullandığı bir vernik meydana getirdi. Bu sıralarda en büyük rakibi Michelangelo idi. Papa’ nın hizmetine girmek için büyük çaba gösteren Michelangelo yarışı kazanınca, Leonardo kendisine düşman gibi bakan gözlerden kurtulmak için Giuliano öldükten sonra Roma’ dan ayrıldı.

Fransa Kralı Birinci François, La Gioconda isimli portenin sahibi ile tanışmak için çok istekliydi. Bunun üzerine Leonardo da Vinci’ yi davet etti. Daveti kabul eden Leonardo’ ya muhteşem bir doğa manzarasının ortasında bir şato tahsis edildi. Bu dönemde kendisinden çeşitli eserler istense de o aklını devamlı meşgul eden bir başka eseri gerçekleştirdi. Kıyamet Günü’ nü canlandıran insana dehşet veren bu tablo Leonardo’ nun insanlığa bıraktığı son tablo oldu.

Bir gün Leonardo üzerinde çalıştığı bir tabloyu bitirmek üzereyken sağ eline felç indi. Ancak bu durum onun çalışmasına engel olmuyor ve o hala kullanabildiği sol eli ile çalışmaya devam ediyordu. Ancak sonunda Leonardo tamamen yatağa düştüğünde ölümün, kapısının eşiğinde onu beklediğini anladı ve ölümünden sonra 1519 yılının haziran ayında Amboise’ daki St. Florentin Kilisesine gömüldü.

Umarım Leonardo da Vinci kimdir, sorusuna cevap verebilmişimdir. 🙂 Eğer beğendiyseniz instagram hesabımdan da beni takip ederek benzer içeriklere daha hızlı ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar:

  1. The Royal Society, “Leonardo da Vinci’s discovery of the dynamic soaring by birds in wind shear, erişim: 11.03.2021, “https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsnr.2018.0024
  2. Altuna, S. (1959). Büyük Ressamlar Hayatları ve Eserleri.

1 Comment

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: